THỔ NHƯỠNG QUYỀN. CÁC NHÂN TỐ HÌNH THÀNH THỔ NHƯỠNG

I. Thổ nhưỡng

            - Thổ nhưỡng (đất) là lớp vật chất tơi xốp ở bề mặt lục địa, được đặc trưng bởi độ phì.

            - Độ phì của đất: Là khả năng cung cấp nhiệt, khí, nước các chất dinh dưỡng cần thiết cho thực vật sinh trưởng và phát triển.

            - Thổ nhưỡng quyển là lớp vỏ chứa vật chất tơi xốp nằm ở bề mặt lục địa, nơi tiếp xúc với khí quyển, thạch quyển, sinh quyển.

II. Các nhân tố hình thành đất

Đất được hình thành do tác động đồng thời của các nhân tố sau

1. Đá mẹ

           Mọi loại đất đều được hình thành từ những sản phẩm phá hủy của đá gốc. Đá mẹ cung cấp chất vô cơ cho đất, quyết định thành phần cơ giới, khoáng vật, ảnh hưởng trực tiếp tính chất lí, hóa của đất.

2. Khí hậu

            - Ảnh hưởng trực tiếp đến sự hình thành đất thông qua nhiệt - ẩm

            + Nhiệt, ẩm làm đá gốc bị phá hủy thành sản phẩm phong hóa; sau đó tiếp tục bị phong hóa thành đất

            + Nhiệt, ẩm ảnh hưởng đến sự hòa tan, rửa trôi, tích tụ vật chất, tạo môi trường để vi sinh vật phân giải và tổng hợp chất hữu cơ cho đất

            - Khí hậu ảnh hưởng gián tiếp qua tác động: khí hậu --> sinh vật --> đất. 

3. Sinh vật

            Sinh vật đóng vai trò chủ đạo trong sự hình thành đất

            - Thực vât: Cung cấp vật chất hữu cơ, rễ phá hủy đá.

            - Vi sinh vật: Phân giải xác súc vật tạo mùn.

            - Động vật: sống trong đất là biến đổi tính chất đất (giun, kiến mối).

4. Địa hình

            - Địa hình dốc: đất bị xói mòn, tầng phong hóa mỏng.

            - Địa hình bằng phẳng: bồi tụ là chủ yếu , tầng phong hóa dày.

            - Địa hình ảnh hưởng đến khí hậu, từ  đó tạo ra các vành đai đất khác nhau theo độ cao.

5. Thời gian

            - Thời gian hình thành đất là tuổi đất.

            - Tuổi của đất là nhân tố biểu thị thời gian tác động của các yếu tố hình thành đất dài hay ngắn, còn thể hiện cường độ của các quá trình tác động đó.

        + Vùng nhiệt đới, cận nhiệt: đất nhiều tuổi hơn.

        + Vùng ôn đới, cực: đất ít tuổi.

6. Con người

            - Hoạt động tích cực: nâng độ phì cho đất, chống xói mòn.

            - Hoạt động tiêu cực: đốt rừng làm nương rẫy, xói mòn đất.

Luyện bài tập vận dụng tại đây!