Ảnh hưởng của môi trường lên sự biểu hiện của gen

I. MỐI QUAN HỆ GIỮA GEN VÀ TÍNH TRẠNG

Sự biểu hiện của gen qua nhiều bước như vậy nên có thể bị nhiều yếu tố môi trường bên trong cũng như bên ngoài cơ thể chi phối.

II. SỰ TƯƠNG TÁC GIỮA KIỂU GEN VÀ MÔI TRƯỜNG

Kiểu gen, môi trường và kiểu hình có mối quan hệ mật thiết với nhau:

- Kiểu gen quy định khả năng phản ứng của cơ thể trước điều kiện môi trường.

- Với cùng một kiểu gen nhưng trong những điều kiện môi trường khác nhau cho những kiểu hình khác nhau.

- Kiểu hình là kết quả của sự tương tác giữa kiểu gen và môi trường.

- Sự biểu hiện của 1 tính trạng ra ngoài thành kiểu hình ngoài phụ thuộc kiểu gen còn phụ thuộc: môi trường trong, môi trường ngoài, loại tính trạng.

Ví dụ: sự thay đổi màu sắc của lông thỏ Hymalaya phụ thuộc vào nhiệt độ, màu sắc hoa cẩm tú cầu phụ thuộc pH của đất. Kiểu hình bị chi phối bởi môi trường

Những biến đổi kiểu hình của cùng một kiểu gen, phát sinh trong quá trình phát triển cá thể dưới ảnh hưởng của điều kiện môi trường, không do biến đổi trong kiểu gen được gọi là thường biến. Tuy thường biến không được di truyền nhưng nhờ nó mà cơ thể có khả năng thích ứng với những biến đổi của môi trường.

Đặc điểm của thường biến

- Chỉ biến đổi kiểu hình.

- Không biến đổi kiểu gen.

- Xảy ra đồng loạt theo một hướng xác định.

- Không di truyền được.

- Chỉ có giá trị thích nghi.

Ví dụ: 

- Lá cây rau mác trong 3 môi trường cho 3 dạng lá khác nhau:

+ Môi trường trên cạn: lá có hình mũi mác.

+ Môi trường dưới nước: có thêm lá hình bản dài.

+ Môi trường chìm trong nước: chỉ có lá hình bản dài.

III. MỨC PHẢN ỨNG CỦA KIỂU GEN

1. Khái niệm: Tập hợp các kiểu hình của cùng 1 kiểu gen tương ứng với các môi trường khác nhau gọi là mức phản ứng của một kiểu gen.

Ví dụ: Tập hợp những kiểu hình của một con tắc kè tương ứng với các chế độ môi trường được gọi là mức phản ứng

2. Đặc điểm của mức phản ứng

- Do gen quy định, trong cùng 1 kiểu gen mỗi gen có mức phản ứng riêng.

- Di truyền được vì do kiểu gen quy định.

- Thay đổi theo từng loại tính trạng.

Để xác định mức phản ứng của 1 kiểu gen cần phải tạo ra các cá thể SV có cùng 1 kiểu gen, theo dõi đặc điểm của chúng trong những điều kiện môi trường khác nhau

3. Sự mềm dẻo về kiểu hình

Hiện tượng một kiểu gen có thể thay đổi kiểu hình trước những điều kiện môi trường khác nhau gọi là sự mềm dẻo về kiểu hình (hay còn gọi là thường biến).

Nguyên nhân: Do sự tự điều chỉnh về sinh lí giúp sinh vật thích nghi với những thay đổi của môi trường. Mỗi kiểu gen chỉ có thể điều chỉnh kiểu hình của mình trong 1 phạm vi nhất định.

4. Ý nghĩa của việc nghiên cứu mức phản ứng

Tìm được kiểu hình mong muốn từ kiểu gen, có biện pháp chăm sóc thích hợp để tăng năng suất.

Luyện bài tập vận dụng tại đây!