Đột biến số lượng NST - Đột biến lệch bội

I. Sơ đồ tư duy: Đột biến lệch bội

II. Khái niệm và cơ chế gây đột biến lệch bội

Là sự biến đổi số lượng NST xảy ra ở 1 hay một số cặp NST tương đồng trong tế bào, tạo nên các thể lệch bội.

Ví dụ như người bị bệnh Đao: cặp NST số 21 có 3 chiếc – là thể lệch bội .

Nguyên nhân:

Do tác động của các tác nhân lí hoá trong môi trường (tia phóng xạ, tia tử ngoại, các hoá chất gây đột biến) hoặc rối loạn trao đổi chất nội bào.

→ Một hay một số cặp NST nào đó không phân li trong phân bào nguyên phân hoặc giảm phân → Tạo ra các thể lệch bội.

Cơ chế:

Sự không phân li của một hay một số cặp NST trong giảm phân tạo ra các loại giao tử thừa hay thiếu một vài NST.

Các loại giao tử này kết hợp với giao tử bình thường sẽ tạo ra các thể lệch bội.

III. Vai trò và ứng dụng của đột biến lệch bội

Đột biến lệch bội thường gây hại cho cơ thể → phát triển không bình thường, mất hoặc giảm khả năng sống, khả năng sinh sản hữu tính

Ví dụ một số bệnh liên quan đến đột biến lệch bội: 

Hội chứng down (thể ba cặp NST 21), (2n+1) = 47NST
Claiphenter (thể ba cặp giới tính XXY), (2n+1) = 47NST
Siêu nữ (XXX), (2n+1) = 47NST
Tocnơ (thể một cặp giới tính XO) 
à( 2n-1) = 45NST

- Trong chọn giống có thể sử dụng đột biến lệch bội để đưa các NST mong muốn vào một giống cây trồng nào đó, sử dụng thể lệch bội để xác định vị trí gen trên NST.

- Đột biến lệch bội cung cấp nguồn nguyên liệu cho quá trình tiến hóa.

Luyện bài tập vận dụng tại đây!