Thể loại

I. Thần thoại

1. Khái niệm

- Thần thoại: tác phẩm tự sự dân gian thường kể về các vị thần, nhằm giải thích tự nhiên, thể hiện khát vọng chinh phục tự nhiên và phản ánh quá trình sáng tạo văn hóa của con người cổ đại.

2. Ví dụ

- Thần thoại Ấn Độ: Thần Lửa A Nhi

- Thần thoại Trung Quốc: Nữ Oa vá trời

II. Truyện ngụ ngôn

1. Khái niệm

- Truyện ngụ ngôn: tác phẩm tự sự dân gian ngắn, có kết cấu chặt chẽ, thông qua các ẩn dụ (phần lớn là hình tượng loài vật) để kể về những sự việc liên quan đến con người, từ đó nêu triết lí nhân sinh hoặc những bài học kinh nghiệm về cuộc sống.

2. Ví dụ

- Truyện ngụ ngôn: Thầy bói xem voi

- Truyện ngụ ngôn: Ếch ngồi đáy giếng

III. Tục ngữ

1. Khái niệm

Tục ngữ: câu nói ngắn gọn, hàm súc, phần lớn có hình ảnh, vần, nhịp, đúc kết kinh nghiệm thực tiễn, thường được dung trong ngôn ngữ giao tiếp hằng ngày của nhân dân.

2. Ví dụ:

- Thuận vợ thuận chồng, tát biển Đông cũng cạn: vợ chồng hòa hợp, có cùng chí hướng, cùng động viên nhau vượt qua khó khăn thì cho dù là việc khó nhất như tát cạn biển Đông cũng có thể thực hiện được.
- Bán anh em xa, mua láng giềng gần: khuyên răn mỗi người chúng ta nên ăn ở cũng như phải sống thật vui vẻ hòa đồng với hàng xóm láng giềng kề bên.

IV. Câu đố

1. Khái niệm

- Câu đố: bài văn vần hoặc câu nói thường có vần, mô tả vật đố bằng ẩn dụ hoặc những hình ảnh, hình tượng khác lạ để người nghe tìm lời giải, nhằm mục đích giải trí, rèn luyện tư duy và cung cấp những tri thức về đời sống.

2. Ví dụ:

Một đàn cò trắng phau phau

Ăn no tắm mát rủ nhau đi nằm.

(Là gì?)

=> Đáp án: Cái bát

V. Vè

1. Khái niệm

- Vè: tác phẩm tự sự dân gian bằng văn vần, có lối kể mộc mạc, phần lớn nói về các sự việc, sự kiện của làng, của nước mang tính thời sự.

2. Ví dụ:

Bà còng đi chợ trời mưa

Cái tôm cái tép đi đưa bà còng

Đưa bà qua quãng đường đông

Đưa bà về tận ngõ trong nhà bà

Tiền bà trong túi rơi ra

Tép tôm nhặt được trả bà mua rau.

(vè)

 

VI. Chèo

1. Khái niệm

- Chèo: tác phẩm kịch hát dân gian, kết hợp các yếu tố trữ tình và trào lộng để ca ngợi những tấm gương đạo đức và phê phán, đả kích cái xấu trong xã hội.

2. Ví dụ:

- Vở chèo Quan âm Thị Kính.

VII. Ca dao

1. Khái niệm

- Ca dao: tác phẩm thơ trữ tình dân gian, thường kết hợp với âm nhạc khi diễn xướng, được sáng tác nhằm diễn tả thế giới nội tâm của con người.

2. Ví dụ:

Công cha như núi Thái Sơn

Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra.

Một lòng thờ mẹ kính cha,

Cho trong chữ hiếu mới là đạo con.

(ca dao)

VIII. Truyện cười

1. Khái niệm

- Truyện cười: tác phẩm tự sự dân gian ngắn, có kết cấu chặt chẽ, kết thúc bất ngờ, kể về những sự việc xấu, trái tự nhiên trong cuộc sống, có tác dụng gây gười nhằm mục đích giải trí, phê phán.

2. Ví dụ

- Truyện cười: Lợn cưới áo mới

- Truyện cười: Tam đại con gà

Luyện bài tập vận dụng tại đây!