Lý thuyết điều chế este và xà phòng thi ĐGNL ĐHQG TP.HCM

ĐIỀU CHẾ ESTE VÀ ĐIỀU CHẾ XÀ PHÒNG

  1. Điều chế este

      Phương pháp thường dùng để điều chế este của ancol là đun hồi lưu ancol với axit hữu cơ, có H2SO4 đặc xúc tác, phản ứng này được gọi là phản ứng este hóa. Người ta thu lại este bằng cách chưng cất.

Ví dụ :

              CH3COOH + (CH3)2CHCH2CH2OH \(\overset{{{H}_{2}}S{{O}_{4}},\,\,{{t}^{o}}}{leftrightarrows}\)  CH3COOCH2CH2CH(CH3)2  +  H2O    

Lưu ý:

+ Phản ứng este hóa là phản ứng thuận nghịch.

+ Để nâng cao hiệu suất của phản ứng (tức chuyển dịch cân bằng về phía tạo thành este) có thể lấy dư một trong hai chất đầu hoặc làm giảm nồng độ của sản phẩm.

+ Axit sunfuric vừa làm xúc tác vừa có tác dụng hút nước, do đó góp phần làm tăng hiệu suất tạo este.

  1. Điều chế xà phòng

Xà phòng được làm từ chất béo động vật tự nhiên và dầu thực vật. Chất béo động vật, dầu thực vật là este của rượu glyxerin và các axit béo (có từ 7 – 21 nguyên tử C)

Chất béo tác dụng với NaOH để tạo thành muối natri của axit cacboxylic và rượu, glyxerin propan -1,2,3 triol

Sau khi phản ứng xà phòng hóa kết thúc, người ta cho thêm NaCl vào và làm lạnh.

(NaCl làm giảm độ tan của muối axit béo, tăng độ nặng của dung dịch khiến xà phòng dễ dàng nổi lên)

Xà phòng tách ra khỏi dung dịch được cho thêm phụ gia và ép thành bánh. Dung dịch còn lại được loại tạp chất, cô đặc rồi li tâm tách muối natriclorua để thu lấy glixerol.

Trong quá trình sản xuất xà phòng, người ta đồng thời sản xuất cả glixerol

Luyện bài tập vận dụng tại đây!