Lý thuyết về Hoán dụ

1. Lý thuyết

a. Khái niệm

Hoán dụ là gọi tên sự vật, hiện tượng, khái niệm bằng tên của một sự vật, hiện tượng, khái niệm khác có quan hệ gần gũi với nó nhằm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt.

b. Các kiểu hoán dụ

- Lấy một bộ phận để chỉ toàn thể;

- Lấy vật chứa đựng chỉ vật bị chứa đựng;

- Lấy dấu hiệu của sự vật để chỉ sự vật;

- Lấy cái cụ thể để gọi cái trừu tượng.

2. Ví dụ

- Lấy một bộ phận để chỉ toàn thể:

Ví dụ: Anh ấy là một chân sút có tầm.


=> Lấy hình ảnh hoán dụ “chân sút” để chỉ cả con người của cầu thủ bóng đá.

 

- Lấy vật chứa đựng chỉ vật bị chứa đựng:

Ví dụ:

Vì sao trái đất nặng ân tình
Nhắc mãi tên người Hồ Chí Minh


=> Lây hình ảnh trái đất để chỉ con người sống trong trái đất.

- Lấy dấu hiệu của sự vật để chỉ sự vật:

Ví dụ:

Sen tàn, cúc lại nở hoa
Sầu dài ngày ngắn, đông đà sang xuân.


=> Hình ảnh hoán dụ ở đây là sen tức chỉ mùa hạ, cúc tức chỉ mùa thu.

- Lấy cái cụ thể để gọi cái trừu tượng:

Ví dụ:

Một cây làm chẳng nên non
Ba cây chụm lại lên hòn núi cao
.


=> Hoán dụ ở đây là chỉ ra sự đơn lẻ không đoàn kết, một là số lẻ ít và 3 là chỉ số lượng nhiều. Tức là một mình ta làm sẽ không bằng chúng ta đoàn kết lại cùng nhau làm.

Luyện bài tập vận dụng tại đây!