Lý thuyết viết đoạn văn ghi lại cảm xúc về bài thơ có yếu tố tự sự và miêu tả

I. Định hướng viết đoạn văn ghi lại cảm nghĩ về bài thơ có yếu tố tự sự và miêu tả

1. Định nghĩa: Các bài thơ hay thường đem lại những suy nghĩ và rung động trong lòng người đọc. Viết đoạn văn ghi lại cảm xúc về một bài thơ có yếu tố tự sự, miêu tả là nêu lên những suy nghĩ và rung động của em về bài thơ đó. Đoạn văn có thể chỉ nêu cảm xúc về một chi tiết nội dung hoặc nghệ thuật của bài thơ có yếu tố tự sự, miêu tả mà em có ấn tượng và yêu thích.

2. Để viết bài văn ghi lại cảm xúc về một bài thơ có yếu tố tự sự, miêu tả, các em cần chú ý:

- Đọc kĩ để hiểu bài thơ; chú ý các yếu tố tự sự, miêu tả và tác dụng của các yếu tố này trong việc thể hiện nội dung.

- Lựa chọn một yếu tố về nội dung hoặc nghệ thuật trong bài thơ mà em thấy ấn tượng, yêu thích.

- Viết đoạn văn nêu rõ: Em thích nhất chi tiết, yếu tố,... nào trong bài thơ? Vì sao?

II. Hướng dẫn quy trình viết đoạn văn ghi lại cảm nghĩ về bài thơ có yếu tố tự sự và miêu tả

1. Chuẩn bị 

- Xem lại nội dung văn bản, chú ý hoàn cảnh ra đời của bài thơ.

- Chú ý các yếu tố tự sự, miêu tả trong bài thơ này và tác dụng của chúng.

2. Tìm ý và lập dàn ý

- Tìm ý cho đoạn văn bằng cách đặt và trả lời các câu hỏi như:

+ Em thích chi tiết nội dung hoặc yếu tố nghệ thuật nào trong bài thơ? Em có thích các yếu tố tự sự, miêu tả trong bài thơ này không? Vì sao em thích?

+ Bài thơ gợi cho em những suy nghĩ và cảm xúc gì?

Lập dàn ý đoạn văn phát biểu cảm nghĩ về bài thơ theo gợi ý:

Mở đoạn: Nêu tên bài thơ, tác giả và cảm nghĩ chung của em về bài Đêm nay Bác không ngủ.

Thân đoạn:

Chỉ ra nội dung hoặc nghệ thuật cụ thể của bài thơ khiến em yêu thích và có nhiều cảm xúc, suy nghĩ

Nêu các lí do khiến em yêu thích

Kết đoạn: Khái quát lại cảm nghĩ của bản thân về ý nghĩa bài thơ

3. Viết

Viết đoạn văn theo dàn ý đã lập. Chú ý khai thác các yếu tố tự sự, miêu tả và tác dụng của chúng trong bài thơ; thể hiện và diễn tả cảm nghĩ của em một cách xúc động, trung thực.

4. Kiểm tra và chỉnh sửa

Đọc lại đoạn văn đã viết. Đối chiếu với nội dung mục 1. Định hướng và dàn ý ở trên để tự phát triển các lỗi và biết cách sửa lỗi.

III. Ví dụ viết đoạn văn ghi lại cảm nghĩ về bài thơ có yếu tố tự sự và miêu tả

      Bài thơ Đêm nay Bác không ngủ được Minh Huệ sáng tác năm 1951 là một trong những bài thơ xuất sắc viết về vị lãnh tụ của dân tộc. Hình ảnh Bác lớn lao, cao cả nhưng ấm áp, thân tình được hiện lên rõ ràng qua những nét vẽ trong lòng anh đội viên. Sự lo lắng của Bác thể hiện ở những hành động "đốt lửa cho anh nằm", "đi dém chăn", "đi nhẹ nhàng" vì lo cho giấc ngủ của các anh. Bác không ngủ vì còn lo chuyện nước nhà. Bác thương đoàn dân công ngủ ngoài rừng vào lúc trời mưa. Bác chỉ mong trời sáng nhanh để gặp lại nhân dân, động viên, chỉ huy nhân dân đánh giặc. Bác không ngủ vì Bác là Hồ Chí Minh, là vị lãnh tụ đáng kính của dân tộc. Bác luôn đặt việc dân, việc nước lên trước cả bản thân mình. Bác lo cho dân nằm ngoài rừng, cho anh đội viên tỉnh dậy cùng Bác sẽ ốm đau, không có sức mai chiến đấu nhưng lại không hề lo cho sức khỏe của bản thân phải thức trắng đêm không ngủ. Cũng chính vì điều ấy mà hình ảnh Bác trong lòng anh đội viên thật cao cả, lớn lao. Anh thương Bác, lo lắng cho Bác mà nằng nặc xin Bác đi ngủ vì sợ Bác ốm, Bác không đủ sức. Mặc dù được Bác giục đi ngủ nhưng đến lần thứ ba tỉnh dậy mà Bác vẫn ngồi đó, anh quyết định thức cùng Bác. Hình ảnh ngọn lửa hồng trong bài thơ cùng niềm vui của anh đội viên có nhiều ý nghĩa. Trước hết, đó là ngọn lửa sưởi ấm cho những chiến sĩ ngủ ngon giấc trong những đêm mưa lạnh lẽo. Ngọn lửa ấy còn là sự ấm áp, yêu thương của Bác dành cho quân dân cũng như của quân dân dành cho Bác. Nhưng hơn hết nữa, ngọn lửa ấy còn là ngọn lửa chiến đấu, quyết tâm chiến thắng quân thù, đem lại tự do cho dân tộc. Cuối cùng, có lẽ ngọn lửa ấy còn là ánh sáng của niềm tin vào tương lai tươi sáng của dân tộc. Bài thơ đã khắc họa nhân vật Hồ Chí Minh rất mực cao cả nhưng lại vô cùng gần gũi. Qua đó thể hiện tình cảm quân dân thắm thiết và lòng kính trọng, yêu mến của anh đội viên, của toàn dân tộc hay chính là của tác giả với Bác Hồ. Về hình thức, bài thơ sử dụng nhiều yếu tố tự sự, miêu tả phù hơp với việc thể hiện nội dung kể chuyện về Bác; các biện pháp tu từ so sánh, ẩn dục, hoán dụ, điệp từ, điệp ngữ,... tô đậm được vẻ đẹp của hình tượng Bác Hồ. Qua bài thơ, em thu nhận được rất nhiều điều về Bác Hồ cũng như nhân dân ta thuở chiến tranh; khơi dậy trong em lòng yêu mến Bác và niềm tự hào dân tộc.

Luyện bài tập vận dụng tại đây!