Đời sống kinh tế, văn hóa

I. Đời sống kinh tế

1. Sự chuyển biến của nền nông nghiệp

- Ruộng đất thuộc quyền sở hữu của vua.

- Giao cho nông dân canh tác.

- Vua Lý lấy một số đất công làm nơi thờ phụng, tế lễ hoặc phong cấp cho con cháu, những người có công, làm các đền chùa.

- Biện pháp khuyến khích nông nghiệp phát triển.

+ Cày tịch điền

+ Khẩn hoang, đào kênh mương, đắp đê phòng lụt.

+ Cấm giết hại trâu, bò.

- Nhiều năm mùa màng bội thu:

+ Năm 1016 (triều Lý Thái Tổ).

+ Năm 1030, 1044 (triều Lý Thánh Tông)

+ Năm 1131 (triều Lý Nhân Tông)

+ Năm 1139, 1140 (triều Lý Anh Tông)

2. Thủ công nghiệp và thương nghiệp

- Thủ công nghiệp:

+ Uơm tơ, dệt lụa, làm gốm, đồ trang sức, làm giấy, in bản gỗ, …

+ Nhiều công trình: chuông Quy Điền, tháp Báo Thiên (Hà Nội), vạc Phổ Minh (Nam Định).

- Thương nghiệp phát đạt:

+ Buôn bán ở hải đảo và biên giới Lý – Tống phát triển, lập nhiều khu chợ để nhân dân đến trao đổi, buôn bán.

+ Vân Đồn buôn bán rất thuận tiện với thương nhân nước ngoài

- Ý nghĩa: Nhân dân ta có đủ khả năng để xây dựng nền kinh tế tự chủ, phát triển.

II. Sinh hoạt xã hội và văn hóa

1. Những thay đổi về mặt xã hội

- Giai cấp thống trị: vua quan, địa chủ.

- Nông dân:

+ Là lực lượng sản xuất chính, làm nghĩa vụ cho nhà nước.

+ Nông dân nghèo phải cày ruộng, nộp tô cho địa chủ.

+ Có người rời bỏ quê hương đi lập nghiệp ở nơi khác.

- Thợ thủ công và thương nhân:

+ Nộp thuế, làm nghĩa vụ với nhà vua.

+ Sống rải rác ở các làng, rèn công cụ, sản xuất các đồ dùng cần thiết hàng ngày và trao đổi cho nhau.

- Nô tì: nguồn gốc là tù binh, nợ nần, … phục vụ trong đền đài, nhà quan lại.

2. Giáo dục và văn hóa

*Giáo dục, tư tưởng

- Năm 1070: Nhà Lý dựng Văn Miếu.

- Năm 1075, khoa thi đầu tiên được mở để tuyển chọn quan lại.

- Năm 1076: Thành lập Quốc tử giám

- Văn học chữ Hán bước đầu phát triển.

- Dựng chùa tháp, tô tượng, đúc chuông, dịch kinh, soạn sách Phật.

=> Đạo Phật rất phát triển.

*Văn hóa

- Loại hình nghệ thuật dân gian phát triển: chèo, múa rối, đá cầu, đua vật, ….

- Kiến trúc: Tháp Chương Sơn (Nam Định), chuông chùa Trùng Quang (Bắc Ninh) => Có quy mô lớn và mang tính cách độc đáo.

- Điêu khắc tinh vi: hình rồng, sen, …Rồng mình trơn, toàn thân uốn khúc, uyển chuyển như một ngọn lửa. Đây là hình tượng nghệ thuật độc đáo, phổ biến thời Lý.

=> Nền văn hóa mang tính dân tộc – văn hóa Thăng Long.

Luyện bài tập vận dụng tại đây!