Axetilen

- Công thức phân tử: C2H2

- Phân tử khối: 26

I. TÍNH CHẤT VẬT LÍ

- Là chất khí, không màu, không mùi, nhẹ hơn không khí (d = \(\frac{26}{29}\))

- Ít tan trong nước

II. CẤU TẠO PHÂN TỬ

- Công thức cấu tạo của axetilen: $H-C\equiv C-H$

- Viết gọn: $HC\equiv CH$

- Đặc điểm:

+ Có 1 liên kết ba giữa 2 nguyên tử cacbon

+ Trong liên kết ba có 2 liên kết kém bền, dễ bị đứt lần lượt trong phản ứng hóa học

III. TÍNH CHẤT HÓA HỌC

1. Tác dụng với oxi:

- Khi đốt trong không khí, axetilen cháy với ngọn lửa sáng, tỏa nhiều nhiệt

2C2H2 + 5O2 $\xrightarrow{{{t}^{o}}}$ 4CO2 + 2H2O

- Hỗn hợp gồm C2Hvà O2 theo tỉ lệ 2 : 5 là hỗn hợp nổ rất mạnh

2. Tác dụng với dung dịch brom:

- Ở điều kiện thích hợp, axetilen có phản ứng cộng với brom trong dung dịch

HC≡CH + Br2 → Br-CH=CH-Br (đibrometilen)

- Sản phẩm sinh ra có liên kết đôi trong phân tử nên có thể cộng tiếp với 1 phân tử Br2 nữa

HC≡CH + Br2 → Br2CH-CHBr2 (tetrabrometan)

- Nếu nước brom lấy dư và axetilen phản ứng hết thì viết:

HC≡CH + 2Br2 → Br2CH-CHBr2

- Trong điều kiện thích hợp, axetilen còn tham gia phản ứng cộng với nhiều chất khác như H2, Cl2...

HC≡CH + H2 → CH2=CH2

HC≡CH + 2H2 → CH3-CH3

IV. ĐIỂU CHẾ

1. Trong phòng thí nghiệm và trong công nghiệp, cho canxi cacbua phản ứng với nước

CaC2 + 2H2O → Ca(OH)2 + C2H2

2. Phương pháp hiện đại để điều chế axetilen hiện nay là nhiệt phân metan ở nhiệt độ cao, sau đó làm lạnh nhanh

2CH4  $\xrightarrow[lam\,lanh\,nhanh]{{{1500}^{o}}C}$  C2H2 + 3H2

V. ỨNG DỤNG 

-  Sản xuất nhựa PVC, cao su

- Axetilen dùng làm nhiên liệu trong đèn xì oxi-axetilen dể hàn, cắt kim loại.

- Sản xuất axit axetic, rượu etylic

Luyện bài tập vận dụng tại đây!