Định nghĩa, phân loại

1. Định nghĩa

Lipid là hợp chất hữu cơ có trong tế bào sống. Không hòa tan trong nước nhưng tan được trong dung môi không phân cực (ether, chloroform, xăng, dầu...)

2. Phân loại

- Lipid bao gồm chất béo, sáp, steroid, phospholipid...hầu hết chúng đều là các ester phức tạp.

Phân loại lipit

+) Chất béo: là triester của glycerol với các acid béo (là monocarboxylic, mạch không phân nhánh, số nguyên tử cacbon chẵn từ 12 → 24 C).

+) Sáp là hợp chất hóa học mềm dẻo ở nhiệt độ phòng, đồng thời là một loại lipid

+) Steroid có nhiều loại khác nhau, là chất hóa học, thường là nội tiết tố, được cơ thể sản xuất tự nhiên. Chúng giúp các cơ quan, các mô và tế bào hoạt động. Sự cân bằng steroid giúp cơ thể sinh trưởng, phát triển và sinh sản. Steroid cũng có thể là hóa dược tổng hợp, gồm hai loại chính là corticosteroid và steroid đồng hóa.

+) Phospholipid là một loại lipidvà là thành phần chính của tất cả các màng tế bào

3. Tên và khối lượng phân tử của một số acid béo và triglyceride thường gặp:

- No:

\(\left\{ {\begin{array}{*{20}{l}}{\rm{\;}}&{{C_{15}}{H_{31}}COOH:Palmitic\,acid\,{\mkern 1mu} (M = 256)}\\{{\rm{ \;}}}&{{C_{17}}{H_{35}}COOH:Stearic\,acid\,{\mkern 1mu} (M = 284)}\end{array}} \right.{\rm{\;\;}} \to{\rm{\;\;}}\,\,\,\left\{{\begin{array}{*{20}{l}}{\rm{\;}}&{{{({C_{15}}{H_{31}}COO)}_3}{C_3}{H_5}:tripalmitin{\mkern 1mu} (M =806)}\\{\rm{\;}}&{{{({C_{17}}{H_{35}}COO)}_3}{C_3}{H_5}:tristearin{\mkern 1mu} (M = 890)}\end{array}} \right.\)

- Không no:

\(\left\{ {\begin{array}{*{20}{l}}{\rm{\;}}&{{C_{17}}{H_{33}}COOH:Oleic\,acid\,{\mkern 1mu} (M = 282)}\\{{\rm{ \;}}}&{{C_{17}}{H_{31}}COOH:Linoleic\,acid\,{\mkern 1mu} (M = 280)}\end{array}} \right.\,\,\,\, \to \,\,\,\,\,\left\{{\begin{array}{*{20}{l}}{\rm{\;}}&{{{({C_{17}}{H_{33}}COO)}_3}{C_3}{H_5}:triolein{\mkern 1mu} (M = 884)}\\{{\rm{ \;}}}&{{{({C_{17}}{H_{31}}COO)}_3}{C_3}{H_5}:trilinolein{\mkern 1mu} (M = 878)}\end{array}} \right.\)

Bài tập áp dụng:

Bài 1: Câu nào đúng khi nói về lipid?

A. Có trong tế bào sống

B. Tan trong các dung môi hữu cơ như: ether, chloroform…

C. Bao gồm các chất béo, sáp, steroid

D. Cả A, B, C

Lời giải: Lipid là hợp chất hữu cơ có trong tế bào sống. Không hòa tan trong nước nhưng tan được trong dung môi không phân cực (ether, cloroform, xăng, dầu...)

Đáp án: D

 

Bài 2: Chất béo là:

A. hợp chất hữu cơ chứa C, H, O, N

B. triester của acid béo và glycerol

C. là ester của acid béo và alcohol đa chức

D. triester của acid hữu cơ và glycerol

Lời giải: Chất béo: là triester của glycerol với các acid béo (là monocarboxylic, mạch không phân nhánh, số nguyên tử cacbon chẵn từ 12 → 24 C).

Đáp án: B