Phản ứng oxi hoá khử

1. Chất oxi hóa, chất khử

Chất oxi hoá, chất khử

- Quá trình nhường electron gọi là quá trình oxi hóa (hay sự oxi hóa)

- Quá trình nhận electron gọi là quá trình khử (sự khử)

Chất khử, chất  oxi  hoá

2. Phản ứng oxi hóa – khử 

- Khái niệm: Phản ứng oxi hóa – khử là phản ứng hóa học trong đó có sự chuyển electron giữa các chất phản ứng.

- Dấu hiệu nhận biết: có sự thay đổi số oxi hóa của 1 hay nhiều nguyên tố

 

Ví dụ 1: Sodium cháy trong khí oxi tạo sodium oxide

\(4\mathop {Na}\limits^0 \,\,\,\,\,\,\,\, + \,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\mathop {{O_2}}\limits^0 \,\,\,\,\,\,\,\,\xrightarrow{{{t^o}}}\,\,\,\,\,\,\,\,2\mathop {N{a_2}}\limits^{ + 1} \mathop O\limits^{ - 2} \)

chất khử     chất oxi hóa

Ví dụ 2:

Ví dụ phản ứng oxi hoá khử

- Nguyên tử Fe nhường electron => là chất khử

- Ion Cu2+ nhận electron => là chất oxi hóa

- Khử cho – o nhận  (chất khử cho e, chất oxi hóa nhận e)

- Chất tạo môi trường trong phản ứng oxi hóa khử là chất không tham gia cho nhận e. Chất tạo môi trường đôi khi quyết định đến sản phẩm của phản ứng.

Bài tập áp dụng:

Ví dụ 1: Phản ứng oxi hóa – khử là phản ứng

chỉ xảy ra sự nhận e.       B. chỉ xảy ra sự cho e.

có kèm theo sự thay đổi số oxi hóa. D. không thay đổi số oxi hóa các chất.

Lời giải: Phản ứng oxi hóa – khử là phản ứng có kèm theo sự thay đổi số oxi hóa.

Đáp án: C

Ví dụ 2: Trong các phản ứng sau, phản ứng nào HCl đóng vai trò là chất oxi hoá?

A. $4HCl\,\,\, + \,\,\,\,Mn{O_2}\,\,\, \to \,\,\,MnC{l_2}\,\,\, + \,\,\,C{l_2} \uparrow \,\,\, + \,\,\,2{H_2}O$

B. $4HCl\,\,\, + \,\,\,2Cu\,\,\, + \,\,\,{O_2}\,\, \to \,\,\,2CuC{l_2}\,\,\, + \,\,\,2{H_2}O$

C. $2HCl\,\,\, + \,\,\,Fe\,\,\, \to \,\,\,FeC{l_2}\,\,\, + \,\,\,{H_2} \uparrow $

D. $16HCl\,\,\, + \,\,\,2KMn{O_4}\,\,\, \to \,\,\,2MnC{l_2}\,\, + \,\,\,5C{l_2}\,\,\, + \,\,\,8{H_2}O\,\, + \,\,\,2KCl$

Lời giải: Đóng vai trò là chất oxi hóa ⇒ giảm số oxi hóa 

- Phản ứng A và D: $2\mathop {Cl}\limits^{ - 1} \,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\, \to \,\,\,C{l_2}\,\,\, + \,\,\,\,2e$

Số oxi hóa của Clo tăng => HCl là chất khử và là chất tạo môi trường

- Phản ứng B không làm thay đổi số oxi hóa của HCl

- Phản ứng C: $2\mathop H\limits^{ + 1} \,\,\,\, + \,\,\,\,2e\,\,\,\, \to \,\,\,\,\,{H_2}$

⇒ H từ +1 → 0 số oxi hóa giảm => HCl là chất oxi hóa

=> Đáp án: C

Ví dụ 3: Trong phản ứng: \(3Cu\,\, + \,\,8HN{O_3}\,\, \to \,\,3Cu{(N{O_3})_2}\,\, + \,\,2NO\,\, + \,\,4{H_2}O\,\) có 2 phân tử HNO3 là chất oxi hóa còn 6 phân tử là môi trường.