VŨ TRỤ. HỆ MẶT TRỜI VÀ TRÁI ĐẤT. HỆ QUẢ CHUYỂN ĐỘNG TỰ QUAY QUANH TRỤC CỦA TRÁI ĐẤT

 

I. Khái quát về Vũ Trụ, hệ Mặt Trời, Trái Đất trong hệ Mặt Trời

1. Vũ Trụ

            Là khoảng không gian vô tận chứa hàng trăm tỉ Thiên Hà.

            Mỗi thiên hà là tập hợp của rất nhiều thiên thể: các ngôi sao, hành tinh, vệ tinh... cùng các bụi, khí và bức xạ điện từ

2. Hệ Mặt Trời (Thái Dương Hệ)

            Thiên Hà chứa Mặt Trời và các hành tinh của nó (trong đó có Trái Đất) được gọi là Dải Ngân Hà.

            Hệ Mặt Trời là một tập hợp các thiên thể nằm trong Dải Ngân Hà gồm:

          - Mặt Trời là định tinh (trung tâm)

          - Tám hành tinh: (Thuỷ, Kim, Trái đất, Hoả, Mộc, Thổ, Thiên Vương, Hải Vương)

          - Tiểu hành tinh, vệ tinh, sao chổi, bụi khí...

3. Trái Đất trong hệ Mặt Trời

- Vị trí:

            + Là hành tinh thứ ba tính từ Mặt Trời.

            + Khoảng cách trung bình từ Trái đất đến mặt trời là:149,6 tr km.

            + Với khoảng cách trên và sự tự quay làm cho trái đất nhận được của mặt trời một lượng bức xạ phù hợp cho sự sống tồn tại và phát triển.

- Chuyển động: Trái đất tự quay quanh trục và vừa chuyển động tịnh tiến quanh Mặt Trời tạo ra các hệ quả địa lí quan trọng

II. Hệ quả chuyển động tự quay quanh trục của Trái Đất

1. Sự luân phiên ngày đêm

Do Trái Đất có hình cầu và tự quay quanh trục nên có hiện tượng luân phiên ngày đêm: nơi nhận tia nắng là ban ngày, nơi khuất trong tối là ban đêm.

2. Giờ trên Trái Đất và đường chuyển ngày quốc tế

            Cùng một thời điểm, các địa điểm thuộc các kinh tuyến khác nhau sẽ có giờ khác nhau (giờ địa phương (giờ Mặt Trời).

            - Giờ địa phương (giờ Mặt trời): các địa điểm thuộc các kinh tuyến khác nhau sẽ có giờ khác nhau.

            - Giờ quốc tế: giờ ở múi giờ số 0 được lấy làm giờ quốc tế hay giờ GMT

            + Chia  bề mặt trái đất làm  24 múi giờ, mỗi múi giờ rộng 15 kinh tuyến.

            + Các múi được đánh số  từ 0 đến 23. Múi số 0 là múi mà kinh tuyến giữa của  nó đi qua đài thiên văn Greenwich, các múi tiếp theo  được đánh số theo chiều quay của trái đất.

            + Việt Nam thuộc múi giờ số 7.

            - Đường chuyển ngày quốc tế: Kinh tuyến 180o:

            + Từ Tây sang Đông phải lùi lại một ngày.

            + Từ Đông sang Tây phải cộng thêm một ngày

3. Sự lệch hướng chuyển động của các vật thể

            Nguyên nhân: mọi địa điểm thuộc các vĩ độ khác nhau ở bề mặt Trái Đất ( trừ hai cực) đều có vận tốc dài khác nhau, hướng chuyển động từ Tây sang Đông

=> Các vật thể chuyển động trên bề mặt Trái Đất bị lệch hướng so với hướng ban đầu

            - Bán cấu Bắc: Lệch hướng bên phải so với nơi xuất phát.

            - Bán cầu Nam: Lệch hướng bên trái so với nơi xuất phát.

            - Lực Criôlít  tác động tới hướng của khối khí, dòng biển, đường đạn.